มีตุ่มในเปลือกตาบน คืออะไร? ตากุ้งยิงหรือแค่ตุ่มไขมัน

เคยไหมคะ? ตื่นเช้ามาส่องกระจกแล้วต้องตกใจ ตาบวมตุ่ยเลย พอลองจับดูที่เปลือกตาบนดันเจอ ตุ่มนูน ขึ้นมาอีก จะเจ็บก็ไม่เชิง จะคันก็ไม่ใช่ ความมั่นใจที่เตรียมไว้สำหรับออกไปทำงานหรือไปเดทหายวับไปกับตาเลยค่ะ

หมอคะ ตุ่มที่ตาแบบนี้อันตรายไหมคะ? ต้องผ่าออกไหม? นี่เป็นคำถามยอดฮิตที่หมอเจอบ่อยมากที่ห้องตรวจค่ะ

ใจเย็น ๆ ก่อนนะคะ อย่าเพิ่งกังวลไป ส่วนใหญ่แล้วอาการ มีตุ่มในเปลือกตาบน ไม่ใช่โรคร้ายแรงอะไรค่ะ เดี๋ยววันนี้หมอมัทยาจะพามาเช็กอาการกันแบบ Step-by-Step ว่าตุ่มที่คุณเป็นอยู่ คือ ตากุ้งยิง ตัวร้าย หรือเป็นแค่ ตุ่มไขมัน ที่แค่อุดตันเฉย ๆ พร้อมวิธีดูแลตัวเองให้ตุ่มยุบไวแบบไม่ต้องเจ็บตัวค่ะ

เวลาคนไข้มาหาหมอ สิ่งแรกที่หมอจะถามไม่ใช่ เป็นมานานเท่าไหร่ แต่หมอจะถามว่า เจ็บไหมคะ?

เพราะความเจ็บคือตัวบ่งชี้โรคที่ง่ายและแม่นยำที่สุด หรือที่เราเรียกว่า Pain Scale ค่ะ ลองใช้นิ้วสะอาด ๆ แตะเบา ๆ ที่ตุ่มดูนะคะ

ถ้าแตะแล้ว เจ็บ

เตรียมตัวรับมือกับ ตากุ้งยิง ได้เลยค่ะ อาการนี้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เปลือกตาบวมแดง อักเสบ และมีหนองสะสมอยู่ข้างใน เหมือนสิวอักเสบเม็ดเป้งที่ขึ้นผิดที่นั่นเองค่ะ

ถ้าแตะแล้ว ไม่เจ็บ

แต่รู้สึกเหมือนมีเม็ดสาคูแข็ง ๆ กลิ้งไปมาใต้ผิวหนัง อันนี้มักจะเป็น ตุ่มไขมันอุดตัน หรือ ถุงซีสต์ ค่ะ เกิดจากไขมันที่ควรจะระบายออกมาเคลือบตา มันแข็งตัวจนอุดตันท่อทางออก นานเข้าเลยกลายเป็นก้อนไตแข็ง ๆ ซึ่งไม่อันตรายแต่รำคาญใจค่ะ

หลายคนสงสัยว่า หมอคะ หนูรักษาความสะอาดดีมาก ทำไมยังเป็น? จริง ๆ แล้วกลไกการเกิดตุ่มที่ตา คล้ายกับการเกิด สิว บนใบหน้าเลยค่ะ

เปลือกตาของเรามีต่อมไขมันเล็ก ๆ เรียงรายอยู่ทำหน้าที่ผลิตน้ำมันมาเคลือบผิวตาไม่ให้น้ำตาระเหยเร็วเกินไป แต่ถ้าวันดีคืนดี…

ต่อมไขมันอุดตัน

ทางระบายไขมันถูกปิดกั้น! ไขมันที่ผลิตออกมาไปไหนไม่ได้ ก็เลยขังรวมกันเป็นก้อนนูน สาเหตุตัวดีมักมาจาก คราบเครื่องสำอาง ที่ล้างไม่เกลี้ยง ฝุ่น PM 2.5 หรือแม้แต่คราบไขมันจากผิวหน้าเราเองค่ะ

การติดเชื้อแบคทีเรีย

พอท่อมันอุดตัน เชื้อโรคที่อยู่แถวนั้น ก็สบโอกาสเข้าไปปาร์ตี้กันข้างใน จนเกิดการอักเสบ บวม แดง กลายเป็นหนอง

พฤติกรรมเสี่ยง

• ล้างหน้าไม่สะอาด หรือขี้เกียจล้างเครื่องสำอางก่อนนอน ข้อนี้สาว ๆ ต้องระวังนะคะ
• ชอบขยี้ตาโดยไม่ล้างมือ
• ใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป หรือล้างเลนส์ไม่สะอาด

ดวงตาก็เหมือนผิวหน้าค่ะ ถ้าท่อระบายไขมันไม่อุดตัน เชื้อโรคก็เข้ายาก ตุ่มก็ไม่เกิด ดังนั้นจุดเริ่มต้นคือความสะอาดนะคะ — พญ. มัทยา ขวัญอโนชา

ถ้าเริ่มรู้สึกตุ่ย ๆ หรือคลำเจอก้อนเล็ก ๆ อย่าเพิ่งรีบพุ่งตัวไปโรงพยาบาลค่ะ ลองใช้วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นที่หมอแนะนำดู 90% ของคนไข้ อาการดีขึ้นได้ด้วยวิธีนี้ค่ะ

1. การประคบอุ่น คือทางออกที่ดีที่สุด

ความร้อนอุ่น ๆ จะช่วยละลายไขมันที่จับตัวเป็นก้อนแข็งให้เหลวลง และระบายออกมาได้ง่ายขึ้นค่ะ

• อุปกรณ์: ใช้ผ้าขนหนูสะอาดชุบน้ำอุ่น, ไข่ต้มห่อผ้า, หรือเจลประคบตาสำเร็จรูป (สะดวกสุดค่ะ)
• อุณหภูมิ: ประมาณ 40-45 องศาเซลเซียส (อุ่นจัด ๆ แต่ไม่ถึงกับลวกผิวนะคะ)
• เวลา: ประคบครั้งละ 10-15 นาที (ถ้าน้อยกว่านี้ไขมันยังไม่ทันละลายค่ะ)
• ความถี่: ทำวันละ 2-4 ครั้ง ยิ่งขยันยิ่งยุบไวค่ะ

2. นวดเปลือกตา

หลังจากประคบอุ่นเสร็จทันที ให้ใช้นิ้วที่สะอาด นวด เบา ๆ เพื่อรีดไขมันออกมา

• ตุ่มบน: รีดจาก บนลงล่าง เข้าหาขอบตา
• ตุ่มล่าง: รีดจาก ล่างขึ้นบน เข้าหาขอบตา

เตือนแล้วนะ: นวดแค่พอรู้สึกตึง ๆ ห้ามเค้นแรง เด็ดขาดค่ะ เดี๋ยวจะช้ำกว่าเดิม

หมอคะ กินยาแก้อักเสบอย่างเดียวได้ไหม ไม่อยากผ่าเลย กลัวเจ็บ
เข้าใจเลยค่ะว่าใคร ๆ ก็กลัวเข็ม แต่หมออยากให้ดู Timeline ของโรคแบบนี้ค่ะ

• สัปดาห์แรก (ระยะอักเสบ): ช่วงนี้ ยาหยอดตา + ยาทาน + ประคบอุ่น ช่วยได้เยอะค่ะ อาการบวมแดงจะลดลง
• สัปดาห์ที่ 1-2 (ระยะก้อน): ถ้าความเจ็บหายไปแล้ว แต่ยังเหลือ ก้อนแข็ง ๆ ที่ประคบยังไงก็ไม่ยุบ
• สัปดาห์ที่ 2-4 (ระยะเรื้อรัง): ถ้าก้อนเริ่มใหญ่จนกดทับกระจกตา ทำให้มองเห็นภาพเบลอ หรือมีหนองหัวใหญ่เป่ง

ถ้ายืดเยื้อมาถึงระยะหลัง ๆ การทานยาอาจจะไม่ช่วยให้ก้อนยุบแล้วค่ะ เพราะร่างกายสร้างพังผืดมาหุ้มหนองไว้ ยาเข้าไม่ถึง การสะกิดหนองออก จึงเป็นทางออกที่ดีที่สุด

ไม่ต้องกลัวคำว่าผ่าตัดนะคะ จริง ๆ มันเป็นหัตถการเล็ก ๆ หมอใช้ยาชาหยอดและฉีดนิดเดียว ใช้เวลาไม่ถึง 10 นาทีก็เสร็จแล้วค่ะ พอนำหนองออก คนไข้จะรู้สึกโล่งตาทันที แผลหายไวมากค่ะ — พญ. มัทยา ขวัญอโนชา

ใครที่เป็น ๆ หาย ๆ บ่อย ๆ แสดงว่า Lid Hygiene หรือสุขอนามัยเปลือกตายังไม่เป๊ะพอค่ะ ลองปรับตามนี้ดูนะคะ

1. เช็ดขอบตา

หลังล้างเครื่องสำอาง ให้ใช้สำลีชุบน้ำเกลือ หรือโฟมฟอกเปลือกตาโดยเฉพาะ เช็ดที่ โคนขนตา เบา ๆ ค่ะ

• เปลือกตาบน: มองลงต่ำ ดึงหนังตาขึ้น เช็ดจากหัวตาไปหางตา
• เปลือกตาล่าง: มองบน ดึงหนังตาลง เช็ดจากหัวตาไปหางตา

2. พักหน้าบ้าง

ช่วงที่มีอาการ งดแต่งตา กรีดอายไลเนอร์ หรือปัดมาสคาร่าไปก่อนนะคะ

3. คอนแทคเลนส์

ถ้าเลี่ยงได้ให้ใส่แว่นแทนช่วงนี้ค่ะ ถ้าจำเป็นต้องใส่ ต้องล้างมือให้สะอาดกริ๊บก่อนหยิบเลนส์เสมอ

ที่ Mattaya Vision Center เราไม่ได้มีหน้าที่แค่ตัดแว่นสายตาเท่านั้นค่ะ แต่เราดูแลสุขภาพตาของคุณแบบองค์รวม

หลายครั้งที่ลูกค้าตั้งใจมาตัดแว่นใหม่เพราะรู้สึกว่าตามัว หรือใส่แว่นเดิมแล้วไม่ชัด พอนักทัศนมาตรของเราตรวจดูเบื้องต้น กลับพบว่าสาเหตุไม่ใช่ค่าสายตาที่เปลี่ยนไป แต่เป็นเพราะ ตุ่มที่เปลือกตา ไปกดทับกระจกตาจนเบี้ยว หรือมีอาการตาแห้งรุนแรงจากต่อมไขมันอุดตัน

ในกรณีแบบนี้ จักษุแพทย์ (คุณหมอหลิน หรือคุณหมอเอ็ม) จะเข้ามาดูแลตรวจคัดกรอง วินิจฉัย และให้คำแนะนำในการรักษาให้หายดีก่อนค่ะ เมื่อสุขภาพตาพร้อมแล้ว เราค่อยมาวัดสายตาตัดแว่นกัน เพื่อให้คุณได้ค่าสายตาที่แม่นยำที่สุด และได้แว่นที่ใช้งานได้ดีจริง ๆ

เราเชื่อว่า แว่นที่ดี ต้องอยู่บนดวงตาที่สุขภาพดีค่ะ

สำหรับท่านที่กังวลเรื่องค่าใช้จ่าย หรืออยากเข้ามาปรึกษาเรื่องปัญหาสายตาพร้อมตรวจสุขภาพตา หมอสรุปราคาเบื้องต้นมาให้ค่ะ

ตรวจสุขภาพตาโดยจักษุแพทย์ 

เริ่มต้น 2,000 บาท (ตรวจละเอียด ทั้งจอประสาทตา ความดันตา และสุขภาพเปลือกตา)

มีตุ่มในเปลือกตาบน ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวถ้าเรารู้ทันมันค่ะ ส่วนใหญ่ดูแลรักษาความสะอาดและประคบอุ่นก็หายได้เอง แต่ถ้าลองดูแลตัวเองแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือก้อนใหญ่จนรบกวนชีวิต อย่าปล่อยทิ้งไว้นะคะ แวะมาให้หมอช่วยดูได้เสมอค่ะ

ดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบางและสำคัญที่สุด ดูแลเขาวันละนิด เพื่อการมองเห็นที่สดใสตลอดไปนะคะ

หากคุณมีความกังวลเกี่ยวกับตุ่มที่เปลือกตา หรือต้องการตรวจสุขภาพตาพร้อมวัดสายตาอย่างละเอียด สามารถเข้ามาปรึกษาหมอมัทยาและทีมนักทัศนมาตรได้ที่ Mattaya Vision Center ทั้ง 5 สาขาใกล้บ้านคุณค่ะ

1. ร้านแว่น Mattaya Vision Center รพ.พญาไท 1
2. ร้านแว่น Mattaya Clinic สาขาเดอะคริสตัล เอกมัย-รามอินทรา
3. ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเอ็มโพเรียม
4. ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเมกาบางนา
5. ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเซ็นทรัล ปิ่นเกล้า