วัดสายตาเด็ก สำคัญอย่างไร? ไขข้อข้องใจเรื่องพัฒนาการการมองเห็นของลูกน้อย

“หมอคะ ลูกชอบเดินเข้าไปดูทีวีใกล้ ๆ ตลอดเลย จะเป็นอะไรไหมคะ” “หมอครับ ลูกขยี้ตาบ่อย บ่นปวดหัวบ่อยมาก เกิดจากอะไรครับ”

นี่คือสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่หลายรายเข้ามาปรึกษาหมอที่คลินิกบ่อย ๆ เพราะกังวลเกี่ยวกับพฤติกรรมของลูกน้อย หมอเข้าใจดีค่ะ ทั้งในฐานะจักษุแพทย์ และในฐานะของคนเป็นแม่

อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสายตาในเด็ก แต่ไม่ต้องกังวลนะคะ เพราะในปัจจุบันถ้าหากตรวจพบปัญหาได้เร็ว จะสามารถวางแผนการรักษา และให้เจ้าตัวเล็กกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ ในบทความนี้หมอจึงอยากจะพามาพูดถึงการวัดสายตาเด็ก เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่สามารถดูแลเจ้าตัวเล็กได้อย่างเหมาะสมค่ะ

รอยยิ้มที่สดใสของลูกน้อย คือความสุขของลูกและพ่อแม่ในทุก ๆ วัน แต่รอยยิ้มเหล่านี้กำลังจะหายไป เพราะถูกทำลายด้วยอาการสายตาสั้นเด็ก ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้มากขึ้นในปัจจุบัน ภาวะสายตาสั้นนี้สามารถส่งผลเสียต่อหลาย ๆ ด้านของเด็ก ๆ ทั้งด้านอารมณ์ พัฒนาการตามวัย ทักษะการเรียนรู้ต่าง ๆ (ทักษะการเคลื่อนไหวร่างกาย ทักษะการเขียน-การอ่าน) หรือเรียกได้ว่าสามารถกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน และที่สำคัญหากปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษาเมื่อเด็กมีอาการสายตาสั้น อาจทำให้พลาดการวินิจฉัยภาวะสำคัญ เช่น ตาขี้เกียจ ตาเข หรือตาเหล่ ซึ่งควรได้รับการดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ

ดังนั้นแนวทางการดูแลเบื้องต้น แนะนำให้ผู้ปกครองหมั่นสังเกตพฤติกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ ของลูก เช่น

• การที่เขาชอบหยิบหนังสือมาดูใกล้ๆ
• หรี่ตาเวลาดูทีวี
• ชอบนั่งใกล้โทรทัศน์
• เอียงหน้ามองเวลามองไกล
• ผลการเรียนเริ่มเปลี่ยนไป
• หรือบ่นปวดหัว ปวดตาบ่อย ๆ

เพียงขั้นตอนง่าย ๆ เหล่านี้ก็สามารถช่วยคัดกรองอาการสายตาสั้นเบื้องต้นได้ค่ะ

หลาย ๆ คนอาจคิดว่า ดวงตาของเด็กกลไกการทำงานก็น่าจะเหมือนดวงตาของผู้ใหญ่ เพียงแค่มีขนาดที่เล็กกว่าเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงกลไกการทำงานของดวงตาเด็กมีความซับซ้อนและเปราะบางมากกว่าที่คิดค่ะ

กลไกของพัฒนาการการมองเห็น

ดวงตาของเด็กนอกจากจะต้องมีการพัฒนาที่เต็มที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แล้ว จะต้องอาศัยเส้นประสาทตาและสมองร่วมด้วย เพราะการมองเห็นภาพ จอประสาทตาจะรับแสงและส่งสัญญาณผ่านเส้นประสาทตาไปยังสมอง เพื่อแปลผลอย่างชัดเจน และต้องมีกล้ามเนื้อตาที่ทำหน้าที่สำคัญในการปรับโฟกัสและควบคุมทิศทางการมองด้วยเช่นกัน ดวงตาสำหรับเด็ก ๆ จะเป็นตัวช่วยกระตุ้นที่สำคัญต่อพัฒนาการ และการเรียนรู้ของเด็ก ๆ มากอีกด้วยค่ะ

โดยในระยะแรกเกิดเด็กจะมองเห็นภาพไม่คมชัดมากนักและจะค่อย ๆ พัฒนาความสามารถในการโฟกัสภาพ การรับรู้ระยะและการประสานงานของดวงตาทั้งสองข้าง ในช่วงวัยนี้สมองจะเรียนรู้การใช้ข้อมูลจากดวงตามากขึ้นค่ะ

ตัวการตัวจริงที่ทำร้ายดวงตาเด็ก

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลเสียต่อดวงตาเด็กไม่น้อย คือพฤติกรรมการใช้สายตา เช่น

• ใช้สายตาระยะใกล้เป็นระยะเวลานาน: จะส่งผลให้กล้ามเนื้อตาทำงานหนักตลอดเวลา ดวงตาเกิดการปรับตัว และเกิดภาวะสายตาสั้นได้ง่ายขึ้น
• ใช้หน้าจออุปกรณ์ดิจิทัลมากเกินไป: เด็กๆ ใช้ระยะเวลาอยู่กับหน้าจอมากขึ้น ทั้งการเรียนและความบันเทิง การจ้องจอเป็นระยะเวลานานจะทำให้กล้ามเนื้อตาล้าและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาสายตาได้
• ปัจจัยทางครอบครัว: พ่อหรือแม่มีประวัติสายตาสั้น ก็มีโอกาสจะเกิดสายตาสั้นในเด็กได้มากกว่าคนทั่ว ๆ ไป

เมื่อพ่อแม่สังเกตเห็นพฤติกรรมบางอย่างของลูก ๆ ที่มีความเสี่ยงในการเกิดอาการสายตาสั้น อาจเป็นสัญญาณเตือนว่าการมองเห็นของลูก ๆ กำลังมีปัญหาอยู่ได้ ดังนั้น เมื่อพบเจอความผิดปกติควรพาลูก ๆ ไปตรวจวัดสายตาเด็กอย่างละเอียด เพราะปัญหาการมองเห็นในเด็ก อาจส่งผลต่อพัฒนาการมองเห็นได้ และยิ่งพบเจอเร็วจะยิ่งสามารถแก้ไขการมองเห็นได้ประสบผลสำเร็จมากที่สุดค่ะ

การตรวจตาเด็กช่วยอะไรได้บ้าง

1. ตรวจดูความคมชัดของการมองเห็น
2. ตรวจการทำงานของกล้ามเนื้อตา
3. ตรวจพัฒนาการของระบบการมองเห็น
4. ตรวจคัดกรองโรคตาหรือภาวะผิดปกติของดวงตา

หนึ่งในคำถามที่พ่อแม่หลายคนสงสัย คือเรื่องที่ว่าถ้าลูกยังเด็ก จะสามารถบอกตัวเลขบนหน้าจอได้ไหม? หรือถ้าลูกยังอ่านหนังสือไม่ออก จะวัดสายตาอย่างไร? หมอจะมาอธิบายให้เข้าใจในหัวข้อนี้ค่ะ

ในความเป็นจริง ปัจจุบันมีวิธีการวัดสายตาเด็กหลากหลายวิธีค่ะ เช่น การใช้แผ่นภาพเด็ก วิธีการนี้เป็นวิธีการวัดสายตาเด็กเบื้องต้น โดยก่อนเริ่มจะมีการแนะนำให้เด็กรู้จักกับแต่ละภาพก่อน หรือถ้าเด็กไม่ให้ความร่วมมือ ก็อาจจะใช้วิธีการจับคู่ภาพที่เหมือนกันแทน

นอกจากนี้ ยังมีการตรวจด้วยเครื่องวัดสายตา โดยจักษุแพทย์จะหยอดยาขยายม่านตา เพื่อทำให้ได้ค่าสายตาที่แม่นยำ แต่อาจทำให้ตาพร่ามัวหรือมองใกล้ไม่ชัดชั่วคราว โดยระยะเวลาขึ้นอยู่กับชนิดของยาและการตอบสนองของเด็กแต่ละคนค่ะ

คุณพ่อคุณแม่บางคน อาจจะเข้าใจว่าการตรวจค่าสายตาที่ไหนก็เหมือนกัน จึงเลือกที่จะพาลูกไปร้านแว่นเด็กทั่วไป เพื่อเข้ารับการตรวจ แต่ในความเป็นจริงการตรวจอย่างละเอียดโดยจักษุแพทย์ กับการตรวจแบบทั่วไป มีความแตกต่างกันมากนะคะ

การตรวจค่าสายตาทั่วไป เป็นการวัดแค่ว่าเจ้าตัวน้อยมองเห็นชัดแค่ไหน สายตาสั้นเท่าไหร่ แต่การตรวจโดยจักษุแพทย์ จะตรวจไปถึงความผิดปกติของสายตา และการทำงานประสานกันของดวงตา ซึ่งนอกจากค่าสายตาแล้ว จะทำให้รู้ว่าลูกมีปัญหาสายตาอะไรอีกบ้าง เพื่อให้สามารถรักษาต่อได้อย่างเหมาะสม ดังนั้น ถ้าให้หมอแนะนำทั้งในฐานะของจักษุแพทย์ และฐานะของแม่ หมอก็อยากจะแนะนำให้เข้ารับการตรวจอย่างละเอียดโดยจักษุแพทย์มากกว่าค่ะ

“แว่นสายตาคู่แรกของลูก ต้องเลือกสิ่งที่ดีที่สุด” ที่ Mattaya Vision Center เราไม่ใช่แค่ร้านแว่น แต่เป็นศูนย์แว่นตาโปรเกรสซีฟ และ เลนส์ชะลอสายตาสั้นครบวงจร ที่ดูแลโดยจักษุแพทย์ และนักทัศนมาตรที่เชี่ยวชาญการวัดสายตาเด็ก

พร้อมทั้งตรวจสุขภาพตาอย่างครอบคลุม เพื่อตัดแว่นที่มีคุณภาพ เหมาะกับเจ้าตัวน้อย มีเลนส์สายตาเด็กให้เลือกทุกชนิด ได้แก่ เลนส์ชะลอสายตาสั้น เลนส์กรองแสงสีฟ้า เลนส์เปลี่ยนสี เพื่อให้การมองเห็นของเจ้าตัวน้อยกลับมาชัดเจนอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ในช่วงวัยเด็กของเจ้าตัวน้อย เป็นช่วงเวลาแห่งการเรียนรู้ โดยเด็กกว่า 80% เรียนรู้สิ่งรอบตัวผ่านการมองเห็น และจดจำ ถ้าหากมีปัญหาสายตาสั้น อาจส่งผลต่อพัฒนาการตามวัย รวมถึงทักษะการเรียนรู้ต่าง ๆ ได้ แต่ไม่ต้องกังวลไปนะคะ เพราะถ้าหากตรวจเจอเร็ว ก็จะสามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม

หากคุณพ่อคุณแม่เริ่มสังเกตเห็นความผิดปกติ จนเกิดความกังวล หรือต้องการพาลูกน้อยมาตรวจเช็กสุขภาพตาเพื่อความสบายใจ ก็สามารถแวะเข้ามาปรึกษาได้ทุกวัน โดยไม่มีค่าใช้จ่ายค่ะ เราพร้อมดูแลตั้งแต่ต้นจนจบ โดยจักษุแพทย์ และนักทัศนมาตรที่มีความเชี่ยวชาญ แวะมาหาเราได้ที่

• ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขา รพ.พญาไท 1
• ร้านแว่น Mattaya Clinic สาขาเดอะคริสตัล เอกมัย-รามอินทรา
• ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเอ็มโพเรียม
• ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเมกาบางนา
• ร้านแว่น Mattaya Vision Center สาขาเซ็นทรัล ปิ่นเกล้า